Lashing, yükü taşıma sırasında oluşan boyuna, enine ve düşey kuvvetlere karşı bağlama elemanları ve bloklama ile hareketsiz hâle getirmektir. Doğru lashing yük hasarını, taşıma birimi hasarını ve iş kazalarını önler; yanlış lashing ise tüm zincirdeki tarafları riske atar.
Lashing'in kısa tanımı
Lashing, İngilizcede 'bağlamak' anlamına gelen bir terimdir; lojistikte ise yükün taşıma birimine — konteyner, flat rack, römork, vagon veya gemi güvertesine — sabitlenmesini ifade eder. Türkçede yük sabitleme, yük emniyetleme veya bağlama olarak da kullanılır.
Yüke hangi kuvvetler etki eder?
Durağan bir yük yalnızca kendi ağırlığıyla zemine basar. Taşıma başladığında ise yük; frenleme ve hızlanmada boyuna, virajda ve gemi yalpasında enine, dalga ve yol bozukluklarında düşey ivmelere maruz kalır. Deniz taşımacılığında bu ivmeler, kara taşımacılığına göre farklı yönlerde ve uzun süre tekrar eder.
IMO, ILO ve UNECE'nin ortak yayımladığı CTU Code (taşıma birimlerinin yüklenmesine ilişkin uygulama kuralları), farklı taşıma modları ve deniz bölgeleri için dikkate alınacak ivmeleri ve sabitleme ilkelerini açıklar. CTU Code bağlayıcı bir mevzuat değil, sektör için bir uygulama rehberidir.
Temel sabitleme yöntemleri
- Bloklama (form-fit): Yükün duvarlara, takozlara veya diğer paketlere dayandırılması. Mümkün olduğunda en güvenilir yöntemdir.
- Doğrudan bağlama: Yük üzerindeki bağlama noktasından taşıma birimindeki noktaya zincir, halat veya kayış.
- Sürtünmeli bağlama: Yükü zemine bastırarak sürtünmeyi artıran üstten bağlama.
- Boşluk doldurma: Dunnage ve hava yastıklarıyla hareket alanının kapatılması.
Yanlış sabitlemenin sonuçları
Kayan bir yük; kendisine, yanındaki yüklere, konteyner duvarına veya kapılarına zarar verebilir. Kapı açıldığında düşen yük ciddi iş kazalarına yol açabilir. Deniz yolculuğunda kayan ağır bir parça, konteyner yapısını bozarak istif güvenliğini de etkileyebilir. Bu nedenle sabitleme, yalnızca yük sahibinin değil, taşıma zincirindeki herkesin güvenliğiyle ilgilidir.
İyi bir lashing planı neleri içerir?
- Yükün ölçüsü, ağırlığı ve ağırlık merkezi
- Bağlama ve kaldırma noktalarının konumu ve izinli kullanımı
- Taşıma birimi tipi ve bağlama noktası kapasiteleri
- Kullanılacak ekipmanın tipi, adedi ve kapasitesi
- Kontrol ve kayıt adımları
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; belirli bir yük için sabitleme hesabının yerini tutmaz.
Sıkça sorulan sorular
Lashing ile stuffing aynı şey mi?
Hayır. Stuffing konteynerin doldurulmasıdır; lashing ise doldurulan yükün sabitlenmesidir. İkisi genellikle aynı operasyonda yapılır.
CTU Code zorunlu mu?
CTU Code bağlayıcı bir uluslararası sözleşme değil, uygulama rehberidir. Bununla birlikte birçok taraf, iyi uygulamanın referansı olarak kabul eder.
Kayış mı zincir mi?
Seçim yükün ağırlığına, yüzeyine ve bağlama noktalarına göre yapılır. Hafif ve hassas yüzeyli yüklerde kayış, ağır parçalarda zincir yaygındır.
